Haber okurken nelere dikkat edilmeli?

Haber okurken sadece bir internet sitesini açıp, içeriği okumak yetmez. Bunlar hakkında çıkarım yapabilmek, bunlar hakkında yorum yapabilmek ve bilgiyi süzmek de oldukça önemli. Ayrıca haberi okumak kadar okuduğunuz yer de önemli. Şimdi gelin, özellikle de Türkiye’de yayın yapan basın yayın organlarından nasıl haber okunur bakalım.

Haber
Hangi haber kaynakları daha güvenilir?

Aslında genel mânâda her internet sitesi birbirine yakın içerikler yazmakta. Fakat bunları kendilerine göre yorumlayıp yorumlamadıkları haber kaynağının güvenilirliğini belirtir. Türkiye’de hiçbir haber kaynağı yok ki aynı anda hem iyi hem de eleştirel haber sunsun. Bazı kaynaklar dümdüz gelişmeler aktarırken, bazıları ise siyasi haberler yapmakta. Aslında bir internet sitesinin ismini vermek çok sağlıklı olmaz ancak genel olarak takip edebileceğiniz bazı kaynaklar var.

Sabah, Sözcü, Cumhuriyet, Takvim, A Haber, Birgün, Yeni Akit, Tele1, Haber7, Yeni Şafak gibi internet siteleri, genel olarak taraflı haber yapmaktadır. Yaptıkları haberler çoğunlukla doğru olsa da bir kaynaktaki haber öyle bir yazılır mı bu muhalif olarak değerlendirilir. Aynı içerik başka bir kaynakta ise iyi bir gelişme olarak değerlendirilir. Bazen de birinde olan haber diğerinde olmaz. Çünkü kendilerini soktukları kalıplar bu türde bir içeriği internet sitelerine yazmalarını engeller. İste bu nedenle buralardan gelişmeleri okurken mümkünse aynı içeriği iki farklı kaynkatan da okuyup süzün. İkisinde yok, birinde varsa bu içeriği nispeten taraflı olmayan bir kaynaktan da okuyup kendiniz yorumlayın.

Nispeten tarafsız kaynaklar da mevcut. Bunlara T24, Sputnik Türkçe, NTV, DW Türkçe gibi kaynaklar verilebilir.

Aklınıza hemen BBC Türkçe, Independent Türkçe, Euronews gibi yerler gelebilir. Ben bunları daha çok araştırmacı gazetecilik olarak adlandırıyorum. Aynı zamanda farklı ülkelere ait kaynakar oldukları için doğal olarak biraz temkinli yaklaşmak gerekebilir. Ancak genel olarak bu gibi siteler okuyucu çekmek için değil, yaptıkları işi kaliteli yapmak için uğraşmaktalar. Özellikle de BBC, YouTube kanalında çok güzel içerikler sunmaya başladı. Bu gibi kaynkalar objektif olarak değerlendirse de tam olarak haber kaynağı değil, araştırmacı gazetecilik olarak bakmak gerekir. Ancak yine de gelişmeleri takip etmek için iyi kaynaklardır.

Biraz da tarafsız ve objektif olmasını beklediğimiz fakat bunu başaramadıkları için eleştirilere maruz kalan kaynaklar var. En başında Anadolu Ajansı ve TRT Haber gelmekte. Bunları Hürriyet, Milliyet, Habertürk, Haberler, CNN Türk gibi internet siteleri takip etmekte. Bu gibi kaynaklar okuyucu tarafından tarafsız olarak değerlendirilmek istense de bu kaynaklar haber içerikleri nedeniyle objektif olarak görülmüyor.

Haber kaynaklarından gelişmeleri okurken nelere dikkat edilmeli?

Aslında öyle gelişmeler var ki kim yazarsa yazsın aynı şekilde değerlendirilir. Örneğin; “TikTok, Oracle tarafından satın alınacak” şeklindeki bir gelişmeyi herkes aynı yazar. Ancak, “Cumhurbaşkanı, toplu taşımalarda ayakta yolcu alınmayacak, dedi” şeklindeki bir gelişme bir taraftaki kaynaklarda “Cumhurbaşkanı pandemiye karşı çok büyük bir önlem alındı” şeklinde yazabilecekken bir diğer taraf ise “Ayakta yolcu alınmayacak dendi, ilk gün ihlal edildi” şeklinde yazılabilir.

İşte bu nedenle bu gibi yazıları iki farklı kaynaktan da takip etmelisiniz. Ayrıca içeriğin en başı değil, genellikle ortası ve en sonu okunmalı. Çünkü bu taraflarda daha önemli bilgiler verilmekte. Tabii bu önem, kaynağa ve gelişmeye göre değişebilir.
Bunun dışında galeri haberlerden uzak durun. Bu gibi yazılar genellikle çok fazla resim içerir. Bazıları da 10’a yakın sayfaya yönlendirir. Bu gibi içeriklerde başlıkla alakası olmayan bir sürü şey anlatılır. Ayrıca size herhangi bir bilgi de sunmaz. Bu gibi içeriklerden uzak durmanız gerekir.

Gelişmeleri okurken dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta ise, okuduğunuz bir gelişme daha önce de gündeme geldiyse bunlar arasında bağlantı kurmaktır. “Geçmişte şöyle şöyle olmuştu, şimdi de böyle oluyor.” diyebilmek iyi bir haber okuru olduğumuzu gösterir. Ayrıca gündemi çok iyi bir şekilde takip edebilirsiniz. Bunun için gerçekten önemli olan ve gelecekte kullanabileceğiniz gelişmeleri unutmayın, mümkünse bir kenara not alın. Çünkü sadece okumak yetmez. Bir haberdeki olayın gelecekte neye yol açacağını tahmin edip, gelecekte bu konuda yeni bir haber çıktığı zaman o günkü gelişmeyi tekrar gündeme getirebilirsiniz. Bu da olayları en doğru şekilde değerlendirmenizi sağlar.

Taraflı haber kaynaklarını inanarak takip etmeyin

Haber kaynağı taraflı olsa da dediğimiz gibi belli içerikleri doğru olabilir. Ancak özellikle siyasi konularda taraflı olarak bilinen kaynaklardaki gelişmeleri de takip edin. Ancak bunları hangi taraftan olursa olsun inanarak takip etmeyin. İki tarafı da okuyun, gelişmeyi nispeten tarafsız yerden de okuyun ve buna göre kendiniz olay hakkındaki tüm bilgileri süzerek bir yorum çıkarın.

Sadece Türkçe kaynakları da takip etmeyin. Türkiye dışı kaynakları da takip edebilirsiniz. Bunun için haber okumak adına en iyi uygulamayı gösterdiğimiz yazımızı da okuyabilirsiniz. Ayrıca o yazımıza geçmeden belirtelim ki Gather ismindeki bir uygulamayı yükleyerek farklı konularda istediğiniz kaynaktan haberleri okuyabilirsiniz. Bunları istediğiniz ülkeye göre de ayırabilirsiniz. İşte bu gibi uygulamaları kullanarak, sadece Türkiye ile alakalı değil, özellikle İngilizce kaynaklar ile dünyayı okumanız gerekir.

Sadece haber okumayın, yorumları da dinleyin

Sadece okumak yetmez. Her gün gündemi yorumlayan bazı YouTube kanalları, internet siteleri bulunmakta. Bunları da izleyerek/okuyarak gündem hakkında sadece kendi fikirlerinizi ortaya koymak yerine gelişmeleri değerlendiren kişileri de takip edebilirsiniz. Yalnız, burada gelişmeleri yorumlayan kişileri seçerken haber kaynaklarından daha fazla dikkat etmeniz gerekir. Çünkü bu gibi kişiler haberi okumaktan daha büyük bir etki oluşturmaktadır.

Bu yazımızda sizlere gelişmeleri takip ederken nelere dikkat etmeniz gerektiğinden bahsettik. Vakit ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederiz. Umarız iyi haberler okuduğumuz, tarafsız gazetecilik ile karşılaştığımız bir Türkiye görürüz. Hoşçakalın.

Rıdvan Atmaca

Ben Rıdvan Atmaca. 2003 Bursa doğumluyum. Teknoloji, gündem, tarih konularına meraklıyım. Araştırma yapmak ve öğrenmek en büyük tutkum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir